Samenwerking STÜrde De grote commandozaal in de regeringsnoodzetel (1976), codenaam de 'Nachtwacht'. Speciaal gebouwd voor de minister-president en het voltallig kabinet onder het ministerie van Financiën. Steeds meer erfgoedorganisaties krijgen het erfgoed uit de Koude Oorlog in het vizier. De Rijksdienst gaf al in 1997 een publicatie uit over de IJssellinie en nam tien jaar later het initiatief voor een categoriale studie over de civiele verdediging. Net als het rapport In geval van nood. Ondergrondse noodzetels voor de rijksoverheid tijdens de Koude Oorlog dat eind 2020 verscheen. Dergelijke publicaties zijn belangrijk. Samenwerken is de enige manier om de versnipperde kennis bij elkaar te brengen. Inmiddels heeft de vorige minister van OCW, Ingrid van Engelshoven, in haar Kamer- brief van 28 april 2020 aangegeven te gaan werken aan kennisvermeerdering over het erfgoed van de Koude Oorlog en een beperkt aanwijzingsprogramma te zullen uitvoeren. De RCE heeft die taak voortvarend opgepakt en trekt daarbij op met bunkerspecialisten, oudgedienden, wetenschappers en conserva toren, waar veel expertise over dit erfgoed aanwezig is. Uiteraard is de samenwerking met gemeentes, provincies, steunpunten en het ministerie van Defensie van belang. De tijd dringt, maar het erfgoed van die grimmige Koude Oorlog is er nog. Klaar om op juiste waarde te worden geschat. categorie bouwwerken: noodzetels. Deze bunkers liggen weggestopt onder rijksover heidsgebouwen, vooral in Den Haag. Hun stalen, gasdichte deuren moesten aanvallen met nucleaire wapens en gifgas kunnen weer staan; al was geen enkele noodzetel tegen een voltreffer bestand. Het is daar beneden een geheim(zinnig)e, parallelle leefwereld, gericht op het beheersen van een oorlogs dreiging. In geval van nood konden ministers zich met hun staf in deze 'onderwereld' terug trekken. Als bovengronds het leven onmogelijk was geworden, konden zij daar nog twee, misschien drie weken doorwerken en het land besturen. Dat was althans de gedachte. Achteraf vermoeden we dat het leven in die hermetisch afgesloten bunkers nauwelijks vol te houden was. En als uiteindelijk het water, de noodrantsoenen en de verse lucht op waren en men de bunker wilde verlaten, dan was het leven boven de grond waarschijnlijk grotendeels verwoest; het stedelijk landschap apocalyptisch. Gelukkig is dit onzalige lot ons bespaard gebleven. Tot op heden zijn slechts enkele objecten uit de Koude Oorlog beschermd. Het munitie magazijnencomplex in Nieuw-Balinge en het Vinetaduin met de Amerikaanse Troposcatter in Hoek van Holland zijn als enige rijksmonu ment. Het Protestants Militair Tehuis op de Johannes Postkazerne in Havelte en een tank kazemat bij Dieren, onderdeel van de IJssellinie, zijn provinciaal monument. Daarnaast staan de Zulu-hangaar op vliegbasis Soesterberg en enkele luchtwachttorens, zoals in Koewacht, Scheveningen en Eede op de gemeentelijke monumentenlijst. De openbare schuilkelder voor 3.800 personen in de parkeergarage onder het Jurgensplein in Oss zal naar verwachting diezelfde status krijgen. Ook zijn enkele objecten beschermd omdat ze in de Tweede Wereldoorlog een belangrijke rol speelden, zoals de schuil- en commando bunker Clingendael ofwel de Seyss-Inquart bunker in Wassenaar, maar die tijdens de Koude Oorlog periode het commando- en crisiscommunicatiecentrum van de Bevelhebber der Landstrijdkrachten was. Maar het zijn uitzonderingen. Ben de Vries is historicus en programmaleider Militair Erfgoed, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, zie: www.cultureelerfgoed.nl, dossier militair erfgoed. De protestbeweging tegen de plaatsing van kernwapens in Nederland was zeer actief in de jaren '80. Sommigen spraken van de 'Hollanditis'. Cultural route oftheCouricil of Europe Itinéraire culturel du Conseil de l'Europe COUNCIL OF EUROPE CONSEII DE L'EUROPE Neutronen HEEMSCHUT 32 Maart 2022

Periodieken van Erfgoed Vereniging Heemschut

Heemschut - Tijdschrift 1924-2023 | 2022 | | pagina 32