Op de lijst Het aantal objecten, dat in een periode van ca. twee maanden op de (voorlopige) lijst is gekomen, is zó groot, dat we, in tegenstel ling tot wat onze gewoonte is, ditmaal een samenvatting moeten geven. Met name het aantal boerderijen, dat in korte tijd onder de bescherming van de Mo numentenwet is gebracht, is bijzonder groot. Overigens troffen we onder de opga ven, die de Rijksdienst voor de Monumen tenzorg ons trouw toezendt, een aantal bij zondere objecten aan, waaraan we in deze kolommen de voorrang zullen geven. Culemborg, dat sedert 1318 stadsrechten bezit, is nu aangewezen als beschermd stadsgezicht, omdat ,,de stad, bestaande uit Havendijk, oude stad, Nieuwstad en voor malig kasteelterrein, met haar stelsel van straten, pleinen en grachten, monumentale t'*»V*V Culemborg kreeg beschermd stadsgezicht; op de achtergrond het stadhuis (16e eeuw) bebouwing en beplanting in het open rivier landschap een beeld oplevert, dat van alge meen belang is vanwege de schoonhied en het karakter ervan". Culemborg had al een aantal beschermde monumenten: stadhuis (16e eeuw), Vishal (1787), Lanksmeer- poort (14e, resp. 16e eeuw), Herv. Kerk (deels uit begin 15e eeuw), Luth. Kerk (1839), Elisabeths Weeshuis (midden 16e eeuw) en nog verscheidene woonhuizen, enz. Als een tegenhanger van Culemborg zou men kunnen noemen de Tuinwijk in Haar lem, tussen 1920 en 1922 gebouwd door architect ir. J. B. van Loghem; het gaat hierbij om woningen aan de Spaamelaan, Tuinwijklaan, Vijverlaan en Zonnelaan. In Putten (Gld.) kwam het opvallende landhuis Groot Spriel (1880) op de aanvul lende lijst. In 1907 werd het gebouw uitge breid met een zware hoektoren naast de voorgevel. De interieurs van het huid date ren uit de bouwtijd, alles in neo-renaissan- ce-tijd. In Delft werd het kerkzaaltje van de Geref. Gemeente op de aanvullende lijst geplaatst vanwege de voorgevel, die bekleed is met crème en grijswit geglazuurde tegels. Het zaaltje maakte vroeger deel uit van de Por- celeyne Fles; vandaar die tegels metdecora- 20e Eeuwse woonhuisarchitectuur be schermd: Zonnelaan, Tuinwijk Haarlem ties - grotendeels in Jugendstill-vormen - waarbij tevens gebruik is gemaakt van goud, blauw en groen glazuur. Ter weers zijde van de ingang boven een uitspringende plint een schijnnis, bestaande uit een zware „latei", die gedragen wordt door dunne kolommetjes en waarop tussen twee cirkel- segmenten een maskerachtige vrouwenkop in reliëf rust; tussen de kolommetjes drie diamantkoppen. Boven de schijnnissen een gedeeld venster met Moorse raampjes. Een stukje „waterstaat" kwam in Sneek op de aanvullende lijst: het „Jagerhuis" of „Leeuwarder Veerhuis", dat in de westge vel jaartalankers heeft: 1712; in de oostge vel bevindt zich een gebeeldhouwde gevel steen met ramskop en hoekrozetten en het opschrift: „Pieter Thomas Hofstra en Iemkje Sietses Boonstra, anno 1818". Ook de nabij gelegen ijzeren ophaalbrug over de Zwette, „Laatste Stuiverbrug" geheten en daterend uit 1887 is thans beschermd. Meer dan dertig boerderijen kwamen op de aanvullende lijst, t.w. in: Aalburg, Aalten, Aarle-Rixtel, Almkerk, Bodegraven (de Knodsenburg), Dongen (2), Drunen, Dus- sen, Garderen, Helvoirt (drie), Hippolytus- hoef, Laren, Nieuwpoort, Polsbroek (17e eeuw; Noordzijde 183), Ressen, Riel (drie), Rucphen, Sambeek (17e of 18e eeuw), Santpoort („Middenduin"), Schoonre- woerd, Schijndel, Stad Delden (4),, Stol- 167

Periodieken van Erfgoed Vereniging Heemschut

Heemschut - Tijdschrift 1924-2023 | 1978 | | pagina 29