menten, meubilair, munten e.d. en wat men „cultus-voorwerpen" belieft te noemen, kostbaarheden met een religieus karakter. Veelbetekenend is een paragraaf dat „de activiteiten van collectioneurs zullen wor den geregeld". Net als bij ons is de verzameling van „an tiek" door particulieren een rage geworden, wat men een teken van toegenomen wel vaart kan noemen. De Amerikaanse journalist Hedrick Smith publiceerde vorig jaar een schitterend boek over de Sowjetunie waarin hij o.m. schreef: „De prijzen van ikonen stegen enorm. Intel lectuelen - ik heb hen gekend - schuimden het land af om in kloosters, kerkruïnes en afgelegen plaatsen te zoeken naar oude kunstvoorwerpen, boeken in kerkslavisch, antieke potten, houten voorwerpen en boe rengereedschap. Ook oud meubilair. Een vriendin toonde mij een armstoel en zei: vroeger dachten wij daar niet aan maar te genwoordig doet iedereen het". Al jaren eerder kwam in het Westen een Rapport uit Moskou terecht, een hoogst boeiend en singulier verslag van iemand die altijd onbekend is gebleven. „Het begon in 1967. Borduurwerken, prenten en zelfs fo to's van de tsarenfamilie werden opgehan gen - dat alles om nostalgische redenen. Boerse voorwerpen gaven met hun decora tieve kwaliteiten kleur aan de moderne ge standaardiseerde flats. „In Moskou bezoekt men de kerk weer, niet om zuiver religieuze redenen maar om te genieten van de aanblik van de dienst, van de kerkmuziek en de architectuur. Anderen brengen liever hun vakantie door in primi tieve kleine dorpen (vooral het gebied ver stroomopwaarts van de Wolga is geliefd) dan in modieus aandoende badplaatsen. Boerenblouses en hoofddoeken zijn het nieuwste. Boeken over de landadel onderde tsaren worden gretig gelezen. Gouden kruisjes aan de hals van jonge meisjes zijn een modeverschijnsel." Het Rapport schreef toen al hoe mensen het platteland bezochten om in de weekends rond te neuzen in vervallen kerken. Het is duidelijk dat de nieuwe wet een einde wil maken aan deze wildgroei. Het historische bezit van de Sowjetunie is buitengewoon omvangrijk. De totale musea bezitten zeven miljoen voorwerpen. Het ei gendom van de Hermitage is vier maal zo groot als in 1917. Onder staatstoezicht staan 150.000 historische bouwwerken w.o. 50 grafheuvels, nederzettingen en vestingwer ken. Alleen al in de Russische Federatie, de voornaamste Sowjetrepubliek die het groot ste deel van Europees Rusland en het noor den van Siberië beslaat, 50.000 bouwwer ken. Vele historische bouwen zijn niet als musea in gebruik maar worden door de staat ver huurd aan ondernemingen van verschillend karakter. Het gebruik is onderworpen aan strenge voorwaarden. Zo zijn in de omge ving van Moskou heel wat voormalige adel lijke bezittingen, die in een fraaie omgeving zijn gelegen, in gebruik als bejaardentehuis, sanatorium, wetenschappelijk instituut. Een methode die uitstekend lijkt te voldoen ge zien de tevreden officiële uitlatingen. In dit verband wordt vaak gewezen op arti kel 230 van het wetboek van strafrecht dat strenge straffen mogelijk maakt tegen hen die onzorgvuldig omspringen met het hun toevertrouwde historische bezit. Zo schonk de pers enige tijd geleden veel aandacht aan het geval van een handelsor ganisatie in Tsjechow, in de buurt van Mos kou, die een boete van 5.000 roebel kreeg omdat zij een bij haar in gebruik zijnd ge bouw uit het begin van de vorige eeuw niet goed onderhield. Een supermarkt in Ser- poechow kreeg om dezelfde reden een zware boete en werd bovendien uit het ge bouw gezet. Het is waar dat vrijwel alles in de Sowjet unie een politieke opzet heeft. Ook de ver- De houten Transfiguratie-kathedraal (1714) in de autonome republiek Karelië

Periodieken van Erfgoed Vereniging Heemschut

Heemschut - Tijdschrift 1924-2023 | 1978 | | pagina 23